على زمانى قمشه اى
366
هيئت ونجوم اسلامى ( فارسي )
راههاى شناخت نيمروز : أول : هر گاه خورشيد به يكى از دو نقطه اعتدال برسد هنگام طلوع ويا غروب خورشيد سايه شاخص به جانب مغرب يا مشرق كشيده مىشود ، پس اگر خطى بر آن عمود كنيم خط نصف النهار خواهد بود دوم : اگر شاقولى را نصب كنيم وهنگام طلوع خطى بر سايه خط شاقول رسم كنيم هنگام غروب نيز خط ديگرى كه از سايه شاقول به دست مىآيد ترسيم كنيم آن گاه خط سومى به دو خط مزبور بكشيم مثلثى پديد مىآيد وچنانچه خطى از زاويه رسم وبه نصف خط سوم قائم كنيم خط نصف النهار خواهد بود . سوم : نصف النهار استاندارد در إيران 5 / 52 شرقي است وچنانچه جدول تعديل زمان را در دست داشته باشيم مىتوانيم به وسيله شاقول نصف النهار را تعيين كنيم يعنى درست لحظه محاسبه شده براي نصف النهار . امتداد سايه شاقول را بر روى صفحهء كاملا افقى مشخص مىسازيم بدين طريق كه دو نقطه مانند ورا بر روى سايه مورد نظر تعيين كرده سپس آنها را به وسيله يك خط مستقيم به يكديگر متصل مىكنيم كه امتداد شمال وجنوب جغرافيايى محل است . ( نگ شكل 110 ) چهارم : پديد آمدن سايه شاخص پس از نابودى ويا افزونى آن پس از كاستى : دانستيم كه صبحگاهان سايه طولانى شاخصها به جانب مغرب است وبه تدريج با بالا آمدن آفتاب كوتاه مىشود اگر سمت ومدار خورشيد از فوق شاخص بگذرد وبر آن عمود تابش كند ، هنگام ظهر سايهء آن نابود مىشود واگر سمت ومدار آن با شاخص مخالف